گزارش ماهانه وبسایت Polyurethanes.org برای مرداد ۱۴۰۵، تصویری متفاوت از جایگاه پلییورتان در صنایع امروز ارائه میدهد. پلییورتان دیگر فقط مادهای برای تولید فوم، عایق یا قطعات نرم نیست؛ بلکه در طراحی کفشهای مسابقهای، تجهیزات حرفهای ورزشی، لباسهای الکترونیکی، معماری، پوششهای کمآلاینده و فناوریهای نوین بازیافت نیز نقش مهمی پیدا کرده است.
این گزارش که در ۱ ژوئیه ۲۰۲۶ منتشر و در ۱۳ ژوئیه بهروزرسانی شده، مهمترین خبرهای یک ماه اخیر درباره کاربردهای پلییورتان را مرور میکند. محور مشترک بیشتر خبرها، تلاش برای دستیابی همزمان به عملکرد بهتر، وزن کمتر، دوام بیشتر و چرخهپذیری مواد است.
در این خبر با کمیسان همراه باشید تا جدیدترین تحولات دنیای پلی یورتان را در ژوئن ۲۰۲۶ در اختیار شما قرار دهیم.
انقلاب پلییورتان در تجهیزات ورزش حرفهای
یکی از داغترین موضوعات گزارش ژوئن، حضور گسترده و سرنوشتساز پلییورتان در تجهیزات ورزشی است. مرز میان «نوآوری در تجهیزات» و «ایجاد مزیت غیرمجاز»، به یکی از بحثبرانگیزترین چالشهای ورزش حرفهای تبدیل شده است.
شنای حرفهای: در مسابقات موسوم به Enhanced Games، کریستیان گکولومیف، شناگر یونانی، با پوشیدن لباس مسابقهای حاوی پلییورتان توانست در ماده ۵۰ متر آزاد، زمانی سریعتر از رکورد رسمی جهان ثبت کند. اگرچه این رکورد به دلیل ممنوعیت استفاده از این لباسها پذیرفته نشد، اما نشان داد که انتخاب مواد پلیمری تا چه حد میتواند بر کاهش مقاومت آب، فشردهسازی عضلات و عملکرد نهایی ورزشکار اثرگذار باشد.
توپ رسمی جام جهانی ۲۰۲۶: فوتبال سالهاست که به پوششهای پلییورتانی متکی است تا از سنگین شدن توپ چرمی در زمینهای خیس جلوگیری کند. توپ رسمی جام جهانی ۲۰۲۶ با نام Trionda، اوج این تکامل است. این توپ تنها از چهار پنل مبتنی بر پلییورتان تشکیل شده که بدون هیچ دوختی و با اتصال حرارتی به هم متصل شدهاند. بافت سطحی این پلیمر به کنترل بهتر مسیر حرکت توپ و محافظت از تراشه حسگر داخلی برای سامانه کمکداور ویدئویی کمک میکند.
گریپهای تنیس: در ورزش تنیس، استفاده از نوارهای گریپ پلییورتانی به جای چرم سنتی، مانند آنچه مایا خوالینسکا استفاده میکند، ترکیبی کمنظیر از چسبندگی، جذب رطوبت و نرمی را برای کنترل بهتر راکت فراهم کرده است.
فوم جدید پوما؛ تغییر قواعد بازی در اقتصاد دویدن
مهمترین بخش این گزارش برای فعالان صنعت کفش، معرفی کفش مسابقهای Puma Fast-R Nitro Elite 3 است. لایه میانی این کفش از نسل جدیدی از فوم ترموپلاستیک پلییورتان (TPU) بهره میبرد که با هدف کاهش وزن، افزایش بازگشت انرژی و بهبود فاکتور حیاتی «اقتصاد دویدن» طراحی شده است.
اقتصاد دویدن نشان میدهد که بدن یک دونده برای حفظ سرعت مشخص، چه مقدار انرژی یا اکسیژن مصرف میکند. نتایج مطالعات نشان داد که این فوم جدید، اقتصاد دویدن را بین ۳٫۱۵ تا ۳٫۶۲ درصد بهبود میبخشد. به گفته شرکت پوما، این میزان بهبود میتواند برای یک دونده ماراتن، بیش از ۴ دقیقه صرفهجویی زمانی به همراه داشته باشد.
اگرچه این نتایج که با حمایت مالی پوما منتشر شده، نیازمند بررسیهای مستقل است، اما یک پیام روشن برای صنعت دارد: فرمولاسیون فوم پلییورتان اکنون اصلیترین سلاح رقابت میان برندهای برتر است. امروزه چگالی فوم، ساختار سلولی، میزان اتلاف انرژی و تعامل فوم با صفحات کربنی، همگی باید بهصورت یکپارچه و مهندسیشده طراحی شوند.
از پارچه پلییورتانی تا لباس هوشمند تمامبدن TESS
کاربردهای پلییورتان بهتدریج از قطعات غیرفعال، به سمت مواد هوشمند حرکت میکند. در ژوئن ۲۰۲۶، پژوهشگران دانشگاههای برتر کره جنوبی، هانیانگ و سونگکیونکوان، یک لباس الکترونیکی کشسان و سبک به نام TESS معرفی کردند.
این لباس از ترکیب یک پارچه بر پایه پلییورتان با هیدروژلهای رسانا و اتصالات نقره ساخته شده است. TESS میتواند فشار تماس با بدن را اندازهگیری کرده و چهار حس متفاوت لمس، قلقلک، زبری و فشار را از طریق تحریک الکتریکی شبیهسازی کند. نقش پلییورتان در اینجا حیاتی است؛ کشسانی، سبکی و تنفسپذیری این پلیمر، بستر مناسبی برای چاپ مدارهای رسانا فراهم کرده است که حتی پس از هزار چرخه تغییر شکل، پایداری خود را حفظ میکنند.
نوآوریهای سبز؛ آبپایه شدن و انقلاب بازیافت
صنعت پلیمر با فشار روزافزونی برای کاهش آلایندهها و حرکت به سمت اقتصاد چرخشی روبهرو است. گزارش ژوئن، خبرهای امیدوارکنندهای در این بخش دارد.
۱. رزین پلییورتان آبپایه با مقاومت حرارتی بالا
شرکت ژاپنی Dai-ichi Kogyo Seiyaku موفق به دریافت جایزه فناوری صنعتی اوساکا برای توسعه یک دیسپرسیون آبی از رزین پلییورتان شد. در این فناوری، آب جایگزین حلالهای آلی مخرب شده است که انتشار ترکیبات آلی فرار را بهشدت کاهش میدهد، در حالی که مقاومت حرارتی رزین در بالاترین سطح حفظ میشود. این دستاورد میتواند مسیر جایگزینی چسبهای حلالپایه را در تولید کفش و چرم مصنوعی هموار کند.
۲. بازیافت فومهای ترموست با فناوری ویتریمریزاسیون
بزرگترین چالش پلییورتان، غیرقابل ذوب بودن فومهای ترموست مانند تشکها و صندلی خودرو است. شرکت آمریکایی Edge Global Innovation با استفاده از فناوری ویتریمریزاسیون، فرایندی را ابداع کرده که حجم فوم ضایعاتی را ۹۰ درصد کاهش داده و آن را به گرانولها و ورقهای قابلفرآوری مجدد تبدیل میکند. این مواد بازیافتی میتوانند مستقیماً در تولید اجزای کفش و جایگزینهای چرم مصنوعی استفاده شوند.
۳. پلییورتان زیستپایه کوواسترو و بازیافت شیمیایی ایونیک
شرکت بزرگ Covestro پروژه اروپایی Bio4PURConti را برای تولید «آنیلین زیستپایه» آغاز کرده است. در این روش، قندهای گیاهی جایگزین مواد نفتی میشوند تا آنیلین، ماده اولیه MDI، کاملاً با منشأ گیاهی تولید شود.
همزمان، شرکت Evonik در حال توسعه یک واحد پایلوت برای «هیدرولیز شیمیایی» فومهای انعطافپذیر است. این فناوری فوم را به اجزای اولیه خود یعنی «پلیال» و «TDA»، پیشماده TDI، تجزیه میکند تا دوباره در تولید محصولات باکیفیت به کار روند.
جمعبندی؛ ۴ مسیر آینده پلییورتان
مرور اخبار ژوئن ۲۰۲۶ نشان میدهد که نوآوری در صنعت پلییورتان در چهار مسیر استراتژیک در حال پیشروی است:
- جهش عملکرد در ورزش و کفش: توسعه فومهای فوقسبک با بازگشت انرژی چشمگیر.
- هوشمندسازی پوشیدنیها: ترکیب پلییورتان انعطافپذیر با هیدروژلها و مدارهای رسانا برای تجهیزات تعاملی.
- کاهش آلایندگی با سیستمهای آبپایه: توسعه رزینهای مقاوم بدون نیاز به حلالهای آلی فرار (VOC).
- اقتصاد چرخشی و پایدار: توسعه روشهای نوآورانه مانند ویتریمریزاسیون، هیدرولیز شیمیایی و تولید مواد پایه از زیستتوده گیاهی.
در نهایت، رقابت امروز تولیدکنندگان تنها بر سر تولید مادهای نرم یا بادوام نیست؛ برنده کسی است که پلییورتانی با عملکرد بالاتر، هوشمندی بیشتر، ردپای کربن کمتر و قابلیت بازیافت واقعیتر به بازار عرضه کند.
