در دنیای امروزه که کفش ها بخش جدایی ناپذیر زندگی روزمره ما هستند،، یکی از مشکلات رایجی که بسیاری از مصرف کنندگان با آن مواجه می شوند، علت شکستن زیره کفش است. شاید برای شما هم پیش آمده باشد که کفشی گران قیمت خریده اید و پس از مدتی کوتاه متوجه شده اید که چرا زیره کفش ترک می خورد و حتی به طور کامل می شکند.
این موضوع نه تنها باعث ناراحتی و هزینه اضافی می شود، بلکه سوالاتی درباره کیفیت مواد به کار رفته، شرایط نگهداری و نحوه استفاده از کفش ایجاد می کند. در ادامه این مطلب از کمیسان با ما همراه باشید تا به بررسی اینکه هیدرولیز زیره کفش چیست، علت شکستن زیره کفش و راهکارهای افزایش عمر زیره کفش بپردازیم.
علت شکستن زیره کفش چیست؟ بررسی دلایل رایج
علت شکستن زیره کفش معمولا به عواملی بر می گردد که از لحظه تولید تا استفاده نهایی تاثیر می گذارند. مهم ترین دلیل، استفاده از مواد نامرغوب در تولید زیره کفش است. زیره های PU و PVC که به دلیل قیمت پایین بسیار رایج هستند، در برابر رطوبت و تغییرات دمایی حساسیت بالایی دارند. وقتی کفش در محیط مرطوب نگهداری می شود یا در معرض گرمای شدید قرار می گیرد، پیوندهای شیمیایی داخل پلیمرها تخریب شده و منجر به شکستن زیره کفش PU یا شکستن زیره PVC می شود.
📚 بیشتر بخوانید…
راه های تشخیص انواع زیره کفش
همچنین، فشار مداوم ناشی از وزن بدن و نوع راه رفتن، به ویژه در کفش های ورزشی یا کفش هایی که روزانه در ساعت های طولانی استفاده می شوند، باعث ایجاد ترک های ریز و در نهایت شکستن زیره کفش می گردد.
- مواد اولیه بی کیفیت ریشه اصلی مشکل بسیاری از تولیدکنندگان برای کاهش هزینه، از پلی اورتان بازیافتی یا PVC های درجه چندم استفاده می کنند که مقاومت پایینی دارند. این مواد در برابر خمش مکرر و فشار وارده از سمت پاشنه سریعا دچار ترک می شوند.
- زیره هایی که ضخامت یکنواخت ندارند یا شیارهای عمیق بدون پشتیبانی کافی طراحی شده اند، نقاط ضعف ساختاری ایجاد می کنند که محل شروع ترک خوردن زیره هستند.
هیدرولیز زیره کفش چیست و چرا رخ می دهد؟
هیدرولیز فرایندی شیمیایی است که در آن مولکول های آب با پیوندهای پلی یورتان واکنش داده و آنها را تخریب می کند. این پدیده مهم ترین علت پوسیدگی زیره کفش در زیره های PU به شمار می رود. وقتی کفش در محیط مرطوب انبار می شود یا پس از خیس شدن به خوبی خشک نمی شود، رطوبت به داخل ساختار زیره نفوذ کرده و باعث میشود زیره ابتدا نرم و پوک شود، سپس ترک خورده و در نهایت خرد شود.
نقش دما در تسریع هیدرولیز
گرمای بالای ۳۰ درجه سانتی گراد همراه با رطوبت، سرعت هیدرولیز را چند برابر می کند. به همین دلیل کفش هایی که در انبارهای گرم و مرطوب نگهداری می شوند، حتی بیش از اولین استفاده دچار شکستن زیره کفش PU می شوند.
تفاوت هیدرولیز در PU و PVC
هرچند شکستن زیره PVC نیز رخ می دهد، اما مکانیزم آن بیشتر به دلیل شکنندگی ذاتی پلیمر در سرما یا اشعه UV است تا هیدرولیز بوده و این موضوع اصلی ترین علت شکستن زیره کفش در برندهای ارزان قیمت است.
تفاوت رفتار مختلف زیره در برابر شکستگی
همه زیره ها رفتار یکسانی در برابر تنش ندارند. شناخت این تفاوت ها به شما کمک می کند تا بهترین زیره کفش برای دوام بالا را انتخاب کنید.
زیره PU (پلی یورتان)
سبک، نرم و راحت است اما به شدن در برابر رطوبت و هیدرولیز حساس است. شکستن زیره کفش PU معمولا پس از ۶ تا ۱۸ ماه استفاده یا انبارش طولانی رخ می دهد.
زیره PVC (پلی وینیل کلراید)
ارزان و مقاوم در برابر آب، اما در دمای زیر ۵ درجه شکننده شده و در گرمای شدید نرم می شود. شکستن زیره PVC بیشتر در فصل زمستان و اثر خمش شدید دیده می شود.
📚 بیشتر بخوانید…
زیره TPU (ترموپلاستیک پلی اورتان)
نسخه بهبود یافته PU که مقاومت بسیار بالا تری در برابر هیدرولیز دارد و تا ۵ سال دوام می آورد.
زیره EVA (اتیلن وینیل استات)
این زیره فوق العاده سبک و مناسب کفش های ورزشی، اما در برابر فشار مداوم پاشنه به سرعت فشرده شده و ترک می خورد.
زیره لاستیکی (Rubber)
سنگین تر اما بادوام ترین گزینه برای تولید زیره کفش است. این زیره مقاوم در برابر سایش، رطوبت و تغییرات دمایی است.
تاثیر شرایط محیطی بر ترک خوردگی زیره
شرایط نگهداری مهم ترین عامل خارجی در علت شکستن زیره کفش است. کفش هایی که در پارکینگ، بالکن یا انباری مرطوب نگه داشته می شوند، به سرعت دچار ترک خوردن زیره کفش می شوند. در ادامه به تاثیرات شرایط محیطی بر ترک خوردگی زیره می پردازیم:
رطوبت و هیدرولیز
هرچند رطوبت نسبی محیط بالاتر باشد، سرعت تخریب زیره PU بیشتر می شود. انبارهای زیرزمینی یا طبقات همکف آپارتمان ها بدترین مکان برای نگهداری کفش هستند.
نور مستقیم خورشید و اشعه UV
اشعه ماوراء بنفش باعث شکننده شدن PVC و حتی برخی PUها می شود. کفش هایی که پشت ویترین مغازه ها در معرض آفتاب هستند، پیش از فروش دچار ترک های میکروسکوپی می شوند.
روش های جلوگیری از شکستن زیره کفش
یکی از بزرگترین اشتباهاتی که باعث شکستن زیره کفش چند ماه پس از خرید می شود، بی توجهی به اصول اولیه نگهداری است. برای افزایش عمر زیره کفش رعایت چند نکته ساده کافی است:
خشک کردن کامل پس از خیس شدن
هرگز کفش خیس را در کیسه پلاستیکی یا داخل کمد مرطوب نگذارید. از روزنامه مچاله شده داخل کفش استفاده کنید تا رطوبت جذب کند و هر ۴ ساعت روزنامه ها را تعویض کنید تا ۲۴ ساعت کامل رطوبت جذب شود. سپس کفش را در دمای اتاق و جریان ملایم هوا قرار دهید.
چرخش کفش ها
وقتی هر روز یک جفت کفش را استفاده می کنید، زیره PU فرصت تنفس و بازگشت به حالت اولیه را ندارد و پیوندهای پلیمری آن به سرعت خسته می شوند. به جای استفاده روزانه از یک جفت کفش، حداقل ۳ جفت را به نوبت بپوشید تا زیره فرصت استراحت و بازیابی ساختار خود را داشته باشد.
نگهداری در دمای مناسب
کفش ها را در دمای ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی گراد و رطوبت زیر ۵۰ درصد نگهداری کنید. جاکفشی های چوبی با تهویه مناسب بهترین گزینه هستند.
استفاده از اسپری ضدآب
اسپری های سیلیکونی یا نانویی لایه محافظ روی زیره ایجاد می کنند و نفوذ رطوبت را تا ۷۰ درصد کاهش می دهند. هر ۲ماه یکبار زیره را تمیز کنید، خشک کنید و دو لایه نازک اسپری کنید.
تشخیص زیره بی کیفیت قبل از خرید
زیره های بی کیفیت نه تنها راحتی را کاهش می دهند، بلکه می توانند به سلامت پا آسیب برسانند. بنابراین، آشنایی با روش های تشخیص زیره های نامرغوب قبل از خرید، امکان خرید آگاهانه را به شما می دهد.
تست خمش ۹۰ درجه
کفش را از ناحیه پنجه تا پاشنه به طور کامل ۹۰ درجه خم کنید و رها کنید. اگر صدای “تق تق” بلند شنیدید یا خط سفید رنگی روی زیره ظاهر شد، یعنی پلیمر خشک و شکننده است و حداکثر ۶ ماه دوام می آورد. زیره مرغوب باید کاملا بی صدا و بدون خط سفید به حالت اولیه برگردد.
تست خراش با ناخن
با ناخن انگشت شست روی سطح زیره را فشار دهید و بکشید. اگر خط عمیق یا سفید رنگ باقی ماند، از زیره PU بازیافتی با PVC درجه ۳ ساخته شده است. زیره TPU یا Rubber مرغوب فقط خط بسیار کم رنگ و قابل بازگشت ایجاد می کند.
تست بوی شیمیایی تند
کفش را از جعبه خارج کنید و زیره را بو کنید. بوی تند شبیه به بنزین با پلاستیک سوخته نشانه استفاده از مواد بازیافتی و حلال های ارزان که که مستقیما منجر به هیدرولیز شدن و پوسیدگی زیره کفش می شود. زیره مرغوب بوی ملایم با کاملا بی بو دارد.
تست وزن و ضخامت
کفش مردانه سایز ۴۲ با زیره PU مرغوب باید حدود ۳۵۰-۴۵۰ گرم وزن داشته باشد. اگر وزن زیر ۳۰۰ گرم بود، یعنی از فوم توخالی و ضعیف استفاده شده که در ۳ماه خرد می شوند. همچنین ضخامت زیره در ناحیه پاشنه باید حداقل ۲.۵ سانتی متر باشد؛ زیره های نازک تر از ۲ سانتی متر نقطه ضعف ساختاری دارند.
📚 بیشتر بخوانید…
بررسی تاریخ تولید و انقضا
برندهای معتبر تاریخ تولید را روی جعبه یا داخل کفش درج می کنند. کفش PU بیشتر از ۲۴ ماه انبارش شده باشد، حتی اگر نو باشد، ۷۰ درصد احتمال شکستن زیره کفش PU در ۳ ماه اول استفاده دارد.
تست شیارهای زیره
شیارهای زیره باید حداقل ۵ میلی متر عمیق و زاویه ۴۵ درجه داشته باشند تا انعطاف پذیری کافی ایجاد کنند. شیارهای کم عمق یا موازی باعث تمرکز تنش می شوند.
آیا می توان زیره ترک خورده را ترمیم کرد؟
با روش های پیشرفته ترمیم ترک زیره کفش که تعمیرکاران متخصص کفش های برند در ایران و اروپا استفاده می کنند، می توان تا ۱-۲ سال دیگر از آنها استفاده کرد.
چسب های تخصصی زیره
چسب های پلی یورتان دو جزئی یا چسب های TPU می توانند ترک های کوچک را پر کنند. ابتدا ترک را با کاتر تمیز کنید، سپس چسب را تزریق کرده و ۴۸ ساعت تحت فشار قرار دهید.
وصله زدن زیره
در کفش های حرفه ای با استفاده از ورق های TPU یا لاستیک، بخش آسیب دیده برش داده شده و زیره جدید جوش داده می شود؛ این روش تا ۶ ماه دوام دارد.
تعویض کامل زیره
بهترین روش برای کفش های گران قیمت، تعویض کامل زیره آنهاست. زیره قدیمی را کاملا جدا کنید و زیره نو را بچسبانید. هزینه این کار کمتر از خرید کفش جدید است.
چطور از شکستگی زیره جلوگیری کنیم؟
بیشتر مردم فکر می کنند که علت پوسیدگی زیه کفش و شکستن زیره کفش PU تقصیر تولیدکننده است، در حالی که ۷۰ درصد مواقع مشکل از بی توجهی به نگهداری صحیح از زیره کفش است. برای جلوگیری از شکستگی زیره می توانید به نکات زیر توجه کنید:
- هرگز کفش را در معرض گرمای مستقیم (بخاری، شوفاژ، داخل ماشین) قرار ندهید.
- از جاکفشی های بسته با سیلیکاژل برای جذب رطوبت استفاده کنید.
- کفش های چرمی را هر ۳ ماه یکبار با واکس طبیعی چرب کتید تا رطوبت به زیره نفوذ نکند.
- در فصل های بارانی از کفی های اضافی استفاده کنید تا فشار مستقیم به زیره کاهش یابد.
- کفش های ورزشی را پس از هر ۵۰۰ کیلومتر دیدن تعویض کنید؛ حتی اگر ظاهرا سالم به نظر برسند.
- از برندهایی خرید کنید که گارانتی زیره (حداقل ۶ ماه) ارائه می دهند.
سوالات متداول
علت شکستن زیره کفش معمولا به عواملی بر می گردد که از لحظه تولید تا استفاده نهایی تاثیر می گذارند. مهم ترین دلیل، استفاده از مواد نامرغوب در تولید زیره کفش است.
هیدرولیز فرایندی شیمیایی است که در آن مولکول های آب با پیوندهای پلی یورتان واکنش داده و آنها را تخریب می کند. این اتفاق مهمترین علت پوسیدگی زیره کفش در زیره های PU به شمار می رود.
خشک کردن کام زیره پس از خیس کردن، چرخش کفش ها، نگهداری در دمای مناسب و استفاده از اسپری ضد آب از روش های جلوگیری از ترک خوردن زیره کفش هستند.
تشخیص زیره بی کیفیت قبل از خرید شامل تست خمش، تست خراش با ناخن، تست بوی تند شیمیایی، تست وزن و ضخامت، بررسی تاریخ تولید و انقضا می شود.
بله، با روش های پیشرفته ترمیم ترک های زیره کفش که تعمیرکاران متخصص کفش های برند در ایران و اروپا استفاده می کنند، می توان تا ۱-۲ سال دیگر از آنها استفاده کرد.
